"CUMHURİYETİN İLANI" KYÖD Başkanı Didem Turan'ın Cumhuriyet Balosu Konuşması, 28 Ekim 2019 - KYÖD
"CUMHURİYETİN İLANI" KYÖD Başkanı Didem Turan'ın Cumhuriyet Balosu Konuşması, 28 Ekim 2019 - KYÖD

"CUMHURİYETİN İLANI" KYÖD Başkanı Didem Turan'ın Cumhuriyet Balosu Konuşması  (Videoyu izleme için "Tıklayınız")

28 EKİM 1923 - ARKADAŞLAR ‘YARIN CUMHURİYET’İ İLAN EDECEĞİZ’

Latife Hanım’a sofra övgüsü Atatürk yanında İsmet İnönü ile Köşk’e gelir. Latife Hanım güler yüzle karşılar ve yemek salonuna geçerler. Sofrayı gören Mustafa Kemal eşine övgüler yağdırır ve “Latife hanım ne kadar güzel sofra hazırlamışsınız. Çok teşekkür ederim. Ne yazık ki bu akşam sizi bu sofraya davet edemeyeceğim. Çünkü arkadaşlarla bazı önemli kararlar alacağız. Ama söz, yarın akşam misafirlerimizi bizzat siz ağırlayacaksınız”.

Atatürk: Bu sofrada doğan çocuğun adını koyacağız

Sofra, cephe anıları paylaşılarak neşe içinde geçer. İsmet İnönü Atatürk’le, Kemalettin Sami Paşa, 30’dan fazla kurşunu vücudunda taşıdığını anlatır. Gazi, sözü alır ve “ Arkadaşlar bugün burada niçin toplandığımızı biliyorsunuz. Meclis’te yaklaşık bir hafta 10 gündür yaşanan kargaşanın nedeni , doğan çocuğun adının bugüne kadar konmamış olmasıdır. Bu gece burada bu çocuğun adını koyacağız” ‘Yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz’ Sofrada çıt yoktur. Herkes Gazi’nin ağzından çıkacak cümleye odaklanmıştır.

Mustafa Kemal ayağa kalkar ve “ Arkadaşlar yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz” der.

Konuklar Gazi’yi onaylarken hararetli biçimde kutlar. Yemek gece yarısına doğru biter. Atatürk, İsmet İnönü’ye “Sizinle görüşeceklerim var” diyerek kalmasını rica eder. ‘ Meclis’in onayına sunup rejimin adını koymak’ İki paşa’da çalışma odasına geçerler. Şekersiz kahvenin ardından Atatürk, İnönü’ye,“Paşam, Ankara’yı başşehir yapmakla hem İstanbul’un entrikalarına hem de Bizans Oyunlarına son verdik. Şüphesiz önümüzde yapacağımız pek çok şey var. Fakat bu gece burada yapacağımız en önemli şey 1921 Anayasası’na birkaç ilave yaparak yarın Meclis’in onayına sunup rejimin adını koymak”.

‘Sabaha kadar gözlerini kırpmadılar’

Atatürk ve İnönü sabaha kadar Anayasa üzerinde çalışarak gözlerini kırpmazlar. Latife hanım’ın hazırladığı kahvaltının ardından 29 Ekim 1923 pazartesi günü saat 09.00’da Meclis’in kapısından içeri girerler. Mustafa Kemal öğleden sonra TBMM’de yapacağı konuşma metnini hazırlar. Öğleden sonraki oturumda ilk söz Gazi’ye verilir. Anayasa’da değişiklik teklifini sunar. Teklif , Cumhuriyet rejimini getirmektedir. Teklif üzerinde milletvekilleri söz alır. Sert konuşmalar olsa da cumhuriyetin ilanına açıktan cephe alan olmaz. Teşkilatı Esası Encümeni ( Anayasa Komisyonu)’nden ciddi bir itiraz gelmez. Yunus Nadi’den destek' Anayasa Komisyonu’nda görev yapan Yunus Nadi, Gazi’nin önerisini savunur.

Antalya mebusu Rasih Kaplan, “ Din bakımından en muvafık hükümet şekli cumhuriyettir” der ve “Yaşasın Cumhuriyet” diye bağırır.  Tüm Meclis ayağa kalkar ve “Yaşasın Cumhuriyet” diye haykırır.

Oylamaya geçilir, İsmet İnönü oturumu yönetir. İnönü, teklifin tüm üyeler tarafından kabul edildiğini açıklar. 158 oyla Mustafa Kemal Cumhurbaşkanı seçilir Cumhuriyet oylamasını ardından cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır. Oylamaya katılan 158 mebusun oyunu Mustafa Kemal, 29 Ekim günün akşamı saat 21.00’da TBMM’den cumhurbaşkanı olarak ayrılır.

Alkışlarla kürsüye gelen Mustafa Kemal, teşekkür konuşmasında,

“ Milletin teveccühünü istinat telakki (güven kabul ederek) hep beraber ileri gideceğiz. Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır”.

Cumhuriyetin ilan edildiği akşam Ankaralılar sokağa çıkar fener alayı tertip edilir. Ankara zeybeği oynanır. Ankara Kalesi’nde 101 pare top atışı yapılır.